Güvenilir bilgi. Yılların deneyimi. Kuzey Kıbrıs’ın en büyük ve en saygın hukuk firmalarından biri...

Haksız Fesihte İşçi Alacakları

Haksız Fesihte İşçi Alacakları

İşçi ve işveren arasındaki iş sözleşmesinin sona erme biçimine göre işçinin talep edebileceği ücret ve tazminatlar çeşitlilik göstermekle birlikte bu makalemizde aşağıda yer alan tazminat türleri incelenecektir.

  • İhbar tazminatı
  • Haksız fesih tazminatı
  • Fazla mesai ücreti
  • Hafta tatili ücreti
  • Resmi Tatil Ücreti
  • Yıllık izin ücreti

 

İhbar Tazminatı:

İş sözleşmeleri aşağıdaki sürelere bağlı olarak fesih edilmiş sayılırlar;

(a)  Hizmet süresi en çok altı ayı sürmüş olan bir işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak bir hafta sonra,

(b)  Hizmet süresi altı aydan bir yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak üç hafta sonra,

(c)  Hizmet süresi bir yıldan iki yıla kadar sürmüş olan işçi  için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,

(ç) Hizmet süresi iki yıldan beş yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak beş hafta sonra,

(d) Hizmet süresi beş yıldan fazla sürmüş  olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra.

 

İşverenin iş akdi fesih nedeni, İş Yasası’nın 15. maddesinde belirtilen bildirimsiz fesih hakkı nedenlerine dayanmıyorsa, bildirim zorunluluğuna uymayan işveren  işçiye yukarıda belirtilen sürelere ilişkin ücret tutarında tazminat (İhbar tazminatı) ödemek zorundadır.

 

Haksız Fesih Tazminatı

İşverenin hizmet akdi feshinin temelsiz, gerekçesiz olması ve/veya haklı bir nedene dayanmaması halinde, hizmet akdinin haksız olarak feshedildiği kabul edilir ve böyle bir durumda, İş Yasası’nın 13(3) maddesi uyarınca işveren, işçiye yukarıda belirtilen ihbar sürelerine ait ücretlerin 3 katı tutarı tazminat ödemekle yükümlüdür. Süreli akitlerde ise, işçiye ödenecek tazminat tutarına, akit döneminin geriye kalan her ayına karşılık bir haftalık ücret tutarı ilave edilir.

 

Fazla Mesai Ücreti

22/1992 sayılı İş Yasası uyarınca, Herhangi bir hafta içinde yemek saatleri hariç olmak üzere, günde sekiz saatten, haftada toplam kırk saatten fazla bir süreyle çalışma yapılamaz.

 

Ancak çalışanların oluruyla ve/veya fazla çalışma yapılması gerektiği durumlarda işveren, işçiyi ücretini ödemek  koşuluyla, günde en çok dört saat çalıştırabilir. Özetlemek gerekirse, işverenlerin, fazla çalışma yaptıracakları işçilerin onayını ya da muvafakatini alması gerekmektedir. Ancak, fazla çalışma süresinin toplamı günde 4 saati ve yılda 90 iş gününü aşamaz. Her fazla saat çalışma için verilecek ücret, normal günlük çalışma ücretinin saat başına düşen miktarın %10 yükseltilmesi suretiyle ödenir.

 

 

Fazla mesai alacağı  ücret alacağı olması nedeniyle 2 yıllık zamanaşımı süresine tabiidir.

Hafta Tatili ve Resmi Tatil Ücreti

Hizmet akitlerinde veya toplu iş sözleşmelerinde aksi belirtilmedikçe hafta sonu tatili, cumartesi saat 13.00’ten başlayarak pazar günü sonuna kadar olan süreyi kapsar. Haftalık çalışma süresi kırk saati aşmamak koşuluyla, cumartesi saat 13.00’e kadar çalışılan süre fazla mesaiden  sayılmaz.

 

(Ancak işin niteliğine göre cumartesi ve/veya pazar günleri normal mesai yapması gereken ve İş Yasası’nın 35’inci maddesinin (2)’inci fıkrasında belirtilen işyerlerinde çalışanların haftalık dinlenme  günleri  biri tam gün olmak üzere işverence belirlenir.)

 

İşçiler, resmi tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmayıp tatil yaparlar ve bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretlerini tam olarak alırlar. İş Yasası’nın 40(2). maddesine göre, resmi tatillerde çalışanların ücretleri (1) kat fazlasıyla ödenmelidir. Hafta tatili ve resmi tatil ücretleri de fazla mesai alacağı gibi, ücret alacağı olması nedeniyle 2 yıllık zamanaşımı süresine tabiidir.

 

 Yıllık İzin Ücreti

Çalışanlara verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;

  • 6 aydan 5 yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara 14 günden,
  • 5 yıldan fazla 10 yıldan az olanlara 18 günden,
  • 10 yıl ve daha fazla 15 yıldan az olanlara  22 günden,
  • 15 yıl ve daha fazla olanlara 25 günden az olamaz.
  • Ancak on sekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz.

 

Yıllık izin süreleri işgünü olarak hesaplanır ve bu sürelere denk gelen hafta tatili (genelde pazar günleri) ve diğer resmi tatil günleri yıllık izin hesabında nazara alınmaz.

 

Hizmet sözleşmesinin herhangi bir sebeple sona ermesi hâlinde, işçinin hak kazanıp da kullanamadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir. Bu ücrete ilişkin 2 yıllık  zamanaşımı süresi ise, hizmet sözleşmesinin sona erdiği tarihte işlemeye başlar. 

Av. Ayşe Seyitoğlu
  • Av. Ayşe Seyitoğlu
  • Ocak 2019